Cofnij Strona główna DSS.IUNG SWD w integrowanej produkcji roślinnej - spis treści Monitorowanie występowania zarazy w uprawach ziemniaka w Polsce - instrukcja  
Motto:
"There are two ways of acquiring knowledge, one through reason, the other by experiment. (...) Without experiment it is impossible to know anything thoroughly." Roger Bacon, On Experimental Science, 1268
"Discovery is seeing what everyone else saw and thinking what no one thought.", Albert von Szent-Györgyi

Spis treści

  1. Cel prowadzenia obserwacji
  2. Sieć monitorowania zarazy na plantacjach ziemniaka w Europie
  3. Organizacja systemu monitorowania zarazy na plantacjach ziemniaka w Polsce
  4. Obserwacje występowania zarazy prowadzone na wybranym polu
  5. Prezentacja wyników w Internecie
Cel prowadzenia obserwacji
Wprowadzenie i rozwój internetowego systemu monitorowania występowania zarazy w uprawach ziemniaka ma na celu ogólne ostrzeganie o wczesnych przypadkach występowania zarazy, badanie potencjalnych zmian w epidemiologii choroby oraz analizowanie źródeł pierwotnych infekcji, aby zwiększyć wiarygodność istniejących systemów prognozowania.
Praktycznym aspektem wykorzystania systemu przez rolników jest możliwość uzyskania bieżącej informacji na temat zagrożenia i występowania choroby w poszczególnych regionach kraju.
Sieć monitorowania zarazy na plantacjach ziemniaka w Europie
Obserwacje prowadzone w ostatnich latach na plantacjach ziemniaka w Europie wskazują, że zaraza (Phytophthora infestans) występuje na nich coraz wcześniej. Podobne obserwacje prowadzone w Polsce wskazują, że także w naszym kraju obserwuje się coraz częściej przypadki bardzo wczesnego pojawu zarazy na polach ziemniaka, nawet już w maju. Konieczność rejestracji ważnych gospodarczo agrofagów roślin uprawnych, do których zalicza się także sprawcę zarazy ziemniaka i potrzeba szybkiego przekazywania informacji nt. stanu fitosanitarnego uprawy dla praktyki były jedną z przyczyn opracowania w Danii programu dla monitorowania występowania zarazy na plantacjach ziemniaka i przedstawiania na bieżąco wyników w Internecie. Internetowa sieć monitorowania zarazy została opracowana dla krajów rejonu Morza Bałtyckiego (Dania, kraje skandynawskie, Estonia, Litwa, Łotwa i Polska) i jest ogólnie dostępna w sieci pod adresem www.web-blight.net.
Uczestnictwo danego kraju w sieci monitorowania występowania zarazy wymaga zorganizowania lokalnej sieci monitorowania pól i wprowadzania na bieżąco informacji na temat częstości prowadzonych obserwacji, poziomu ataku patogena, a także kontroli wiarygodności wprowadzanych danych.

Główna strona internetowa Web-blight

Rys.1. Główna strona internetowa Web-blight. Na mapie zaznaczono wszystkie współpracujące kraje nadbałtyckie.

Organizacja systemu monitorowania zarazy na plantacjach ziemniaka w Polsce
Instytucje współpracujące dotychczas w tworzeniu polskiej, lokalnej sieci internetowego systemu monitorowania występowania zarazy w uprawach ziemniaka to:
Lokalna sieć monitorowania występowania zarazy na plantacjach ziemniaka w Polsce opiera się na współpracy Krajowego Administratora ( do tej pory: IHAR Bonin) i Krajowych Reporterów (do tej pory - inspektorzy Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w wybranych województwach, pracownicy naukowi instytutów badawczych) - rysunek 2.
Rola Krajowego Administratora (CA) polega na koordynowaniu współpracy wszystkich uczestników krajowej sieci, tworzeniu i uzupełnianiu baz danych na serwerach (dotyczących odmian ziemniaka, fungicydów, regionów prowadzenia obserwacji i użytkowników sieci). Każdego roku CA, w uzgodnieniu z innymi uczestnikami programu, wyznacza regiony, w których będą prowadzone obserwacje, Krajowych Reporterów (CR) działających w sieci, a w sezonie kontroluje i weryfikuje informacje wprowadzane przez Reporterów do Internetu.
Krajowi Reporterzy (CR) odpowiedzialni są za wykonywanie cotygodniowych obserwacji na wyznaczonych w swoich rejonach polach i tylko oni są upoważnieni do wprowadzania informacji do systemu poprzez specjalny program Pi-monitoring. W międzynarodowym systemie Web-blight wprowadzane informacje są kontrolowane jakościowo, "obrobione" metodami statystycznymi i udostępniane na bieżąco w Internecie w postaci map, rysunków i tabel.

System monitorowania zarazy ziemniaka w Polsce

Rys.2. Schemat lokalnej sieci i przepływ danych w systemie monitorowania zarazy ziemniaka w Polsce.

W każdym województwie powinny być wyznaczone minimum trzy punkty badawcze, składające się z dwóch pól obsadzonych odmianami ziemniaka o różnej odporności na zarazę. Różnica odporności uprawianych na sąsiednich polach odmian powinna wynosić nie mniej niż 2 stopnie w skali 9-stopniowej.
Obserwacje występowania zarazy prowadzone na wybranym polu
Obserwacje na każdym polu prowadzone są raz w tygodniu od wschodów ziemniaków aż do wystąpienia na wszystkich polach choroby. Za termin wschodów ziemniaka przyjmuje się moment kiedy 25% roślin jest już na polu. W okresie większego zagrożenia wystąpienia zarazy (długotrwałe opady deszczu lub mgły) obserwacje prowadzone są częściej (2-3 razy w tygodniu).
Nasilenie ataku zarazy oceniane jest w 11- stopniowej skali, gdzie 1 - oznacza brak ataku, a 11- zarazę występującą na całym polu, z porażeniem wyższym niż 25% (tab.1). Powyższe dane wraz ze stopniem rozwoju roślin w chwili obserwacji (wg skali BBCH) wprowadzane są przez reporterów na serwer dzięki programowi Pi-monitoring. Do bazy danych wprowadzane są także dodatkowe informacje na temat lokalizacji i typie pola, uprawianej odmianie, dacie jej wschodów.
Tabela 1
Skala monitorowania występowania zarazy ziemniaka na polu
Stopień skali Opis sytuacji na polu
1 Brak ataku
2 Jedna lub kilka infekcji, max ognisko < 1 m2
3 Jedna lub kilka infekcji, max ognisko < 1- 5 m2
4 Jedna lub kilka infekcji, max ognisko < 5-25 m2
5 Jedna lub kilka infekcji, max ognisko > 25 m2
6 Zaraza na całym polu, porażenie liści 0,0-0,5 %
7 Zaraza na całym polu, porażenie liści 0,6-1,0 %
8 Zaraza na całym polu, porażenie liści 1,1-5,0 %
9 Zaraza na całym polu, porażenie liści 5,1-10,0 %
10 Zaraza na całym polu, porażenie liści 10,1-25,0 %
11 Zaraza na całym polu, porażenie liści > 25,0 %
Prezentacja wyników w Internecie
Wyniki obserwacji występowania zarazy dostępne są w Internecie w ciągu kilku minut po ich wprowadzeniu, pod adresem www.web-blight.net. Na mapie Polski wyniki przedstawiane są jako kolorowe kropki, oznaczające kolejno: zielone - brak zarazy, czerwone - zaraza na polu, niebieskie - zaraza na polu od co najmniej 10 dni. Kliknięcie myszką na wybraną kropkę na mapie otwiera dodatkowe, podstawowe informacje nt. lokalizacji i typie pola, uprawianej odmianie, dacie wschodów, nasileniu ataku zarazy. Informacje zbiorcze o wszystkich polach są dostępne w innej tabeli.
Ostatnia modyfikacja 28.11.2013
Opracowała Józefa Kapsa
IHAR Radzików
Zakład Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie
Zastrzeżenia prawne
Sugerowany sposób cytowania tej strony:
Kapsa J. 2007. Monitorowanie występowania zarazy w uprawach ziemniaka w Polsce. System doradztwa w zakresie zrównoważonej produkcji roślinnej. IUNG-PIB Puławy.